Spółka cywilna

Wspólnicy przez umowę spółki zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego poprzez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów. Celem gospodarczym jest osiągnięcie gospodarczej korzyści i nie jest koniecznie równoznaczne z celem wyłącznie zarobkowym.

Do spółki cywilnej mają zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego (Tytuł XXXI – Spółka).

Umowa spółki cywilnej nie musi zawarta być w formie pisemnej, jednak dla bezpieczeństwa zakładających spółkę zaleca się by zawierana była na piśmie. Ustawa Kodeks Cywilny nie przewiduje dla niezachowania pisemnej umowy spółki rygoru nieważności, forma pisemna umowy spółki jest formą zastrzeżoną jedynie dla celów dowodowych. Oznacza to, że jej niezachowanie nie powoduje nieważności umowy, a jedynie trudności dowodowe.

Umowa spółki cywilnej powinna określać:
• strony umowy
• sposób reprezentacji spółki
• kreślenie rodzaju i wysokości wkładów wspólników
• czym będą zajmować się poszczególni wspólnicy
• zasady uczestnictwa wspólników w zyskach i stratach;
• czas trwania umowy spółki;
• sposób rozwiązania umowy,

W umowie może być przewidziane wynagrodzenie przyznane wspólnikowi za prowadzenie spraw spółki. Jeżeli nie ma takiego postanowienia, wynagrodzenie nie należy się, ponieważ prowadzenie spraw spółki jest obowiązkiem każdego wspólnika.

Zgodnie z art. 861 § 1 Kodeksu Cywilnego wkłady do spółki mogą być wnoszone w formie:
- własności (wkłady pieniężne, aporty, lub inne prawa majątkowe, własny pomysł)
- świadczenia usług, w szczególności praca wspólnika.
Jeżeli w umowie nie została ustalona wysokość wkładów poszczególnych wspólników, ustawa wprowadza domniemanie, że wkłady wspólników mają jednakową wartość.

Spółka cywilna nie ma osobowości prawnej i nie posiada statusu podatnika. Podmiotowość mają wspólnicy uznawani za przedsiębiorców w ramach wykonywanej działalności gospodarczej.

Za zobowiązania spółki wspólnicy odpowiadają solidarnie, nie tylko wyodrębnionym majątkiem wspólnym, ale każdy ze wspólników odpowiada własnym majątkiem nie należącym do wspólności. Odpowiedzialność solidarna dotyczy zobowiązań powstałych w okresie istnienia spółki, a rozwiązanie spółki czy wystąpienie wspólnika ze spółki nie powoduje uwolnienia się wspólnika od tej odpowiedzialności. Wspólnik spółki cywilnej nie odpowiada natomiast majątkiem osobistym za zobowiązania, które powstały przed jego przystąpieniem do spółki.

Cechą charakterystyczną spółki cywilnej – majątek spółki jest w czasie trwania spółki nienaruszalny i stanowi de facto wspólny majątek wspólników. Oznacza to, iż wspólnik nie może rozporządzać udziałem we wspólnym majątku wspólników ani udziałem w poszczególnych składnikach tego majątku, w trakcie istnienie spółki nie może domagać się podziału wspólnego majątku wspólników a wierzyciel wspólnika nie może żądać zaspokojenia z jego udziału we wspólnym majątku wspólników ani z udziału w poszczególnych składnikach tego majątku. Majątek składa się z wkładów wniesionych przez wspólników oraz tego, co spółka nabyła w wyniku swojej działalności. Majątek ten przez czas trwania spółki traktowany jest jako odrębny od majątku osobistego każdego ze wspólników.

Każdy wspólnik jest uprawniony i zobowiązany do prowadzenia spraw spółki, może bez uprzedniej uchwały wspólników prowadzić sprawy, które nie przekraczają zakresu zwykłych czynności spółki. Umowa spółki lub uchwała wspólników może określić w inny sposób zakres reprezentacji, może wyłączyć lub ograniczyć uprawnienie wspólnika, może też powierzyć reprezentację osobie trzeciej prowadzącej sprawy spółki. Z braku odmiennej umowy lub uchwały wspólników zastosowanie ma art. 866 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym każdy ze wspólników jest upoważniony do reprezentowania spółki w takich granicach, w jakich jest umocowany do prowadzenia jej spraw. Każdy wspólnik może ponadto bez uprzedniej uchwały wspólników wykonać czynność nagłą, której zaniechanie mogłoby narazić spółkę na niepowetowane straty.

Wspólnicy są uprawnieni do równego udziału w zyskach i w tym samym stosunku uczestniczą w stratach, bez względu na rodzaj i wartość wkładu. W umowie spółki można inaczej ustalić stosunek udziału wspólników w zyskach i stratach. Można nawet zwolnić niektórych wspólników od udziału w stratach. Nie można natomiast wyłączyć wspólnika od udziału w zyskach. Do 31 grudnia 2000 roku spółki cywilne istniały jako samodzielne podmioty gospodarcze, które mogły być przedmiotem wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.
Obecnie by prowadzić działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej poszczególni wspólnicy, jako samodzielnie prowadzący działalność gospodarczą zobowiązani są zarejestrować się w wydziale działalności gospodarczej gminy właściwej dla miejsca zamieszkania przedsiębiorcy. We wniosku wspólnicy muszą zaznaczyć, że działalność prowadzić będą w formie spółki cywilnej. Obowiązek indywidualnego zarejestrowania się w gminie obejmuje wszystkich wspólników spółek cywilnych.

Spółka cywilna jest formą prawną właściwą dla prowadzenia działalności gospodarczej w mniejszym rozmiarze. Jeżeli przychody netto spółki cywilnej w każdym z dwóch ostatnich lat obrotowych osiągnęły, zgodnie z przepisami o rachunkowości, wartość powodującą obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych tzn. równowartość w walucie polskiej 800.000 EURO istnieje konieczność przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną. Zgłoszenie wówczas jest obowiązkowe i powinno nastąpić w terminie trzech miesięcy od zakończenia drugiego roku obrotowego. Przekształcenie wymaga zgłoszenia do sądu rejestrowego przez wszystkich wspólników. Z chwilą wpisu do rejestru spółka cywilna staje się spółką jawną. Spółce tej przysługują wszystkie prawa i obowiązki stanowiące majątek wspólny wspólników.

Zalety spółki cywilnej:
• Niski koszt rozpoczęcia założenia działalności gospodarczej w porównaniu z kosztami rejestracyjnymi pozostałych spółek
• Duża swoboda w kształtowaniu postanowień umowy spółki
• Możliwe wszystkie formy opodatkowania w zależności od działalności
• Dobra forma dla działalności w mniejszym rozmiarze np. w przypadku, gdy dla wszystkich wspólników jest to działalność dodatkowa
• Nieskomplikowany sposób likwidacji

Wady: • Odpowiedzialność wspólników całym majątkiem osobistym za zobowiązania spółki
• Konieczność rejestrowania się każdego wspólnika osobno i ujawniania w nazwie firmy nazwisk wszystkich wspólników